Գործնական Աշխատանք

Քիմիական ռեակցիաների տեսակները

1. Միացման ռեակցիա, մագնեզիումի այրումը

Անհրաժեշտ նյութեր, սարքեր

Սպիրտայրոց, ակցան, մագնեզիում, լուցկի:

Վառում ենք սպիրտայրոցը վերցնում ենք ակցանով վերցնում ենք մագնեզիումը և պահում ենք կրակի վրա այնքան մինչև բոցավառվի:

2. Տեղակալման ռեակցիա երկաթի և պղնձի սուլֆատի փոխազդեցությունը:

Անհրաժեշտ նյութեր, սարքեր

Փորձանոթ, ջուր, մեխ, պղնձի սուլֆատ:

Փորձանոթի մեջ լցնում ենք ջուր և հետո լցնում ենք պղնձի սուլֆատ ստանում ենք կապույտ լուծույթ: Թելով մեխը իջեցնում ենք կապույտ լուծույթի մեջ և մեխը սկսում է կարմրել:

3. Մալախիդի ջերմային քայքայումը

Մալախիդի կանաչ փոշին լցրեցինք փորձանոթի մեջ և հորիզոնական դիրքով ամրացրեցինք ամրակալի թաթի մեջ, փակեցինք խցանով և գազատար խողովակով: Գազատար խողովակը

Անօրգանական նյութերի դասակարգումը

Պարզ են կոչվում այն նյութերը,որոնք կազմված են մեկ տարրի ատոմներից:

Բարդ են կոչվում այն նյութերը,որոնք կազմված են երկու կամ ավելի տարրի ատոմներից:

Տարրը որոշակի ատոմների տեսակ է:

Պարզ նյութերը բաժանվում են մետաղների և ոչմետաղների:

Մետաղները, բացի սնդիկից պինդ են,պլաստիկ են,ունեն մետաղական փայլ,ունեն ջերմա- և էլեկտրահաղորդականություն,արտաքին շերտում ունեն չորսից քիչ էլեկտրոններ,շերտը ավարտելու համար կորցնում են էլեկտրոնները առաջացնելով դրական իոններ:

Ոչմետաղները, եթե պինդ են փխրուն են,մեծ մասամբ հեղուկ կամ գազային նյութեր են,չունեն փայլ,չունեն ջերմա- և էլեկտրահաղորդականություն,չունեն մետաղական փայլ,վերջին շերտում ունեն չորսից շատ էլեկտրոններ,շերտը ավարտելու համար ընդունուն են էլեկտրոններ առաջացնելով բացասական իոններ:

Բարդ նյութերը բաժանվում են`օքսիդների,թթուների,հիմքերի և աղերի:

Օքսիդներ են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են երկու տարրի ատոմներից,որոնցից մեկը թթվածինն է:

Թթուներ են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են ջրածնի ատոմներից և թթվային մնացորդից:

Աղեր են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազվված են մետաղի ատոմներից և թթվային մնացորդից:

Հիմքեր են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են մետաղի ատոմներից և հիդրօսո խմբերից:

Թթուները`

HCl-աղաթթու-քլորիդ

HNO3-ազատակսն թթու,նիտրատ

H2SO4-ծծմբական թթու,սուլֆատ

H2CO3-ածխաթթու,կարբոնատ

H2SiO3-սիլիկաթթու,սիլիկատ

H3PO4-ֆոսֆորական թթու,ֆոսֆատ

Լրացուցիչ առաջադրանքներ

1.Առանձնացնել տրված նյութերը`Fe,SO2,HCl,NaCl,BaO,P,Ba(OH)2,Al,H2CO3,Al2O3,Al(OH)3,H2SO4,Fe2O3,HNO3,KNO3,CaCO3,CaO,S,Cl2,MgO,Mg(NO3)2   աղյուսակում և անվանում`

Մետաղներ Ոչմետաղներ Օքսիդ Թթու Հիմք Աղ
Fe P SO2 HCl Ba(OH)2 NaCl
Al S BaO H2CO3 Al(OH)3
KNO3
Cl Al2O3 H2SO4 CaCO3
Fe2O3 HNO3 Mg(NO3)2
CaO
MgO

2.Կազմել հետևյալ աղերի բանաձևերը`

Կալիումի կարբոնատ՝K2CO3

Մագնեզիումի ֆոսֆատ՝

Ալյումինի սուլֆատ՝Al2O3

Բարիումի սիլիկատ՝

Երկաթի(ii) ֆոսֆատ՝

Երկաթի (iii)սուլֆատ՝

Ցինկի քլորիդ՝

Կալցիումի ֆոսֆատ՝

Մագնեզիումի նիտրատ՝

Fe2O3

Al2(SO4)3

Ca(OH)2

CrPO4

BaO
Al(OH)3

Mg3(PO4)2

BaCO3
K2O

ZnCl2

3.Լրացրեք բաց թողնված բառերը

Օքսիներ են կոչվում այն բարդ նյութերի,որոնք կազմված են երկու տարրի ատոմներից,որոնցից մեկը   թթվածին   է,որտեղ նրա օքսիդացման աստիճանն` -2 :

Թթուները այն բարդ  նյութերն են,որոնք կազմված են ջրածնի  ատոմներից և թթվային մնացորդներից:

Հիմքեր են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են մետաղի ատոմներից և հիդրոսօ խմբերից:

4.Որոշեք օքսիդացման աստիճանը հետևյալ օքսիդներում  և անվանել` N2O,MgO,Fe2O3,MnO2,Cl2O7,P2O3,SO3,SO2,K2O,FeO:

N+12O-2

Mg+2O-2

Fe2+3O3-2

Mn+4O2-2

Cl2+7O7-2

P2+3O3-2

S+6O3-2

S+1O2-2

K2+1O-2

Fe+2O-2

5.Հաշվել  մեկ ացխածնի (IV)օքսիդի,ծծմբական  թթվի,ալյումինիումի հիդրօքսիդի,մագնեզիումի նիտրատի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը,զանգվածային հարաբերությունները և զանգվածայն բաժինները:

Տարբեր քիմիական կապերով մոլեկուլների և բյուրեղացանցերի մոդելների հավաքում

Ոչ բևեռայինԲևեռայինԻոնայինՄետաղական
H2HCeKCl 
O2H2O  
N2NH3  
P4CH4  
S8   
    
    
Պարզ նյութերԲարդ նյութեր
H2HCl
O2H2O
N2NH3
P4CH4
S8NaCl
Fe

Մենք այսօր քիմիայի դասին մենք տարրերից և ատոմներից ստացանք տարբեր նյութեր և որոշեցինք թե ինչ կապ ունի այդ նյութրը։ Մենք վերցրեցինք կլոր առարկաներ և նրանց ծակերով իրար միացրեցինք ձողերի շնորհիվ։ Ես ու Արթուրը իրար հետ էինք աշխատում։

Հարցեր

1.Ինչու են ատոմների միջև առաջանում տարբեր տեսակի կապեր։

Որովհետև ատոմները ձգտում են ավարտեն արտաքին շերտերը։

2.Որ ատոմների միջև չի առաջանում քիմիական կապեր։

Ազնիվ գազեր։Իրենք չեն առաջացնում կապեր, քանի որ ունեն ավարտված շերտեր։

3.Որ կապն է կոչվում Կովալենտ։Ինչ տեսակի Կովալենտ կապեր գիտեք։

Կովալենտ է կոչվում այն կապը, որը առաջանում է ոչ մետաղների ատոմների միջև ընդհանուր էլեկտրոնային զույգի միջոցով։Կովալենտ կապը լինում է երկու տեսակի բևեռային և ոչ բևեռային։Ոչ բևեռային է կոչվում այն կապը, որը առաջանում է միևնույն ոչ մետաղների ատոմների միջև ընդհանուր էլեկտրոնային զույգի միջոցով։Բևեռային է կոչվում այն կապը, որը առաջանում է տարբեր ոչ մետաղների ատոմների միջև ընդհանուր էլեկտրոնային զույգի միջոցով։Էլեկտրաբացասականությունը դա ատոմների էլեկտրոն ձգելու հատկությունն է։

4.Որ կապն է կոչվում իոնական։

Իոնային է կոչվում այն կապը, որը առաջանում է մետաղների և ոչ մետաղների ատոմների միջև տարբեր լիցքավորված իոնների միջոցով։Իոնները դրանք լիցքավորված մասնիկներ են, որոնք առաջանում են ատոմներից էլեկտրոններ կորցնելու կամ ընդունելու ժամանակ շերտ ավարտելու համար։Մետաղները կորցնում են էլեկտրոններ շերտ ավարտելու համար և առաջացնում դրական իոններ։Ոչ մետաղները ընդունում են էլեկտրոններ առաջացնելով բացասական լիցքեր։Տարբեր Իոնները ձգում են իրար առաջացնելով իոնական կապով իոնական միացություն։

5.Որ կապն է կոչվում մետաղական։

Մետաղական է կոչվում այն կապը, որը առաջանում է մետաղների դրական իոնների և կորցված էլեկտրոնների միջև։

6.Ինչ է էլեկտրաբացասականություն, օքսիդացման աստիճանը և վալենտականությունը։

Օքսիդացման աստիճանը դա ատոմների լիցքն է Կովալենտ միացություններին և իոնների լիցքն է իոնական միացությունում։

Վալենտականությունը դա կապերի թիվն է։

Տարրի բնուագրում․ Գալիում

Տարրի մասին

Գալիում Ga, տարրերի պարբերական համակարգի 3-րդ խմբի քիմիական p տարր, կարգահամարը՝ 31, ատոմական զանգվածը՝ 69,72։ Նրա ատոմի արտաքին էլեկտրոնային թաղանթի կառուցվածքն է՝ 4s24p1 К-, L-, М- թաղանթները լրացված են։

Տարրի պատմություն

«Գալիում» տարրի («էկաալյումին») գոյությունը և նրա հիմնական հատկությունները կանխագուշակել է Դ․ Ի․ Մենդելեևը, 1870 թվականին։

Մենդելեևը բավականին լավ նկարագրել է տարրի ոչ միայն ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները, այլ նաև սպեկտրոսկոպիայի բացահայտման եղանակը։ 1870 թվականի դեկտեմբերի 11-ին իր սեփական «ռուսական քիմիական հասարակություն ամսագիր» հոդվածում Մենդելեևը ցույց տվեց, որ ատոմային զանգվածը 6 գ/սմ3։

Հայտնաբերել է Պ․ է․ Լեկոք դը Բուաբոդրանը ցինկի փայլում և անջատել 1875 թվականին։ Անվանվել է հայտնաբերման վայրի՝ Ֆրանսիայի (Gallia) անունով։ 1875 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Փարիզի ակադեմիայի նիստում կարդացել են Պ․ Է․ Լեկոք դը Բուաբոդրանի նամակը, որում գրված էր նոր տարրի և նրա հատկությունների ուսումնասիրությունների մասին։ Նամակում ասվում էր, որ 1875 թվականի օգոստոսի 27-ին երեկոյան ժամը 3-ի և 4-ի կողմերը նա հայտնաբերել է նոր տարրի պարզ նմուշը։ Ուսումնասիրելով նմուշի սպեկտրը, Պ․ Է․ Լեկոք դը Բուաբոդրանը բահայտեց երկու նոր մանուշակագույն գծեր։ Այդ նույն նամակում նա առաջարկեց նոր տարն անվանել Gallium:

Տարրն իր անվանումը ստացել է Ֆրանսիայի պատվին։

1/Բնութագրել ձեր ընտրած տարրը ըստ հետևյալ սխեմայի  

1) Քիմիական  տարրի  նշանը Ga(Գալիում)

2) կարգաթիվը 31, միջուկի  լիցքը , Ar(Y)=70

3) հարաբերական  ատոմային  զանգվածը mo(Y)=70*1,66*10-27=116.2*10-27=1,162

4)մեկ  ատոմի  զանգվածը (գ) (31p, 39n)31e
Ar=p+n+e
N=70-31=39

5) Դիրքը պարբերականհամակարգում`3-րդ խմբի տարր է, 1-ենթախումբ:

6)  Ատոմի  բաղադրությունը՝

7)էլեկտրոնային  թաղանթի  կառուցվածքը……

8)ինչպիսի՞ տարր է` մետաղ  է, թե՞ ոչմետաղ

9) Օքսիդացման աստիճանը`ՕԱ

Քիմիա․ Ամառային առաջադրանքներ

1/Բնութագրել ձեր ընտրած տարրը ըստ հետևյալ սխեմայի  

1) Քիմիական  տարրի  նշանը Ga(Գալիում)

2) կարգաթիվը 31, միջուկի  լիցքը , Ar(Y)=70

3) հարաբերական  ատոմային  զանգվածը mo(Y)=70*1,66*10-27=116.2*10-27=1,162

4)մեկ  ատոմի  զանգվածը (գ) (31p, 39n)31e
Ar=p+n+e
N=70-31=39

5) Դիրքը պարբերականհամակարգում`3-րդ խմբի տարր է, 1-ենթախումբ:

6)  Ատոմի  բաղադրությունը՝

7)էլեկտրոնային  թաղանթի  կառուցվածքը……

8)ինչպիսի՞ տարր է` մետաղ  է, թե՞ ոչմետաղ

9) Օքսիդացման աստիճանը`ՕԱ

10)հավաքել տեղեկություններ այդ տարրի մասին՝տարածվածությունը,հատկությունները,որ նյութերի բաղադրության մեջ է մտնում այդ տարրը,այդ նյութերի կիրառումը:

 2/.Ձեր  շրջապատում կամ կենցաղում ընտրել և գրել մարմինների,խառնուրդների,  նյութերի անվանումները

     1.Բաժանել մարմինների և նյութերի

  

 ՄարմիններՍեղան

Պատուհան
Խաղալիք

Տետր

 ՆյութերՓայտ
Քար
Ապակի
Պլաստմասա
Երկաթ
Գրիչ Պղինձ
Հեռախոս Ավազ
Հայելի Ոսկի

 

  1. Խառնուրդներըբաժանել՝                                                                                                                                                                                                                                                 
 Համասեռ խառնուրդներ Անհամասեռ խառնուրդներ 
Ջուր և աղ
Ջուր և շաքարավազ
Ջուր և սոդա
  Ջուր և ձեթ
Հյութ և ձեթ
         
  1.  Գրելինչ նյութերից են կազմված մարմինները
    1. Գրելայդ նյութերի  բանաձևերը
    1. Հաշվելայդ նյութերի մոլեկուլներում ատոմների գումարը

     

    1. Գրելայդ նյութերի  մոլեկուլներում ՝ատոմների կառուցվածքը և բաղադրությունը

     

    1. Հաշվելայդ նյութերի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը,տարրերի զանգվածային բաժինները,տարրերի  զանգվածային հարաբերությունը

     

3/    Ընտրել ինչ որ նյութ և նրա մասին  պատրաստել  փոքրիկ ֆիլմ(կիրառոման,   հայտնագործման,,հատկությունների վերաբերյալ)՝ 

4/     Ձեր շրջապատում ուսումնասիրել ,գրանցել տարբեր  երևևույթներ  և բաժանել՝                               

      

 Ֆիզիկական երևույթներ 

Ջրի գոլորշացումը
Սառույցի հալվելը
Մոմի հալվելը

 Քիմիական երևույթներԹղթի այրումըշ

մոմի այրվելը

5/ Գտնել  ինտերներից   հետաքրքիր  ֆիլմ կամ նյութ երևույթների մասին և  թարգմանել

 

6/ Ստեղծել քիմիական տերմինների ,անծանոթ քիմիական հասկացությունների բառարան,բառըբացատրությունը
   
Հարցեր կրկնողության համար

  1. Ինչ է ուսումնասիրում քիմիան,ինչ բնագիտական գիտություններ գիտեք

Քիմիան ուսումնասիրում է նյութերը, դրանց բաղադրությունը, կառուցվածքը և հատկությունները։  Կենսաբանություն, Ֆիզիկա, Աշխարհագրություն Քիմիա, Էկալոգիա, Աստղագիտությունը բնագիտական առարկաեր են։

  1. Մարմին,նյութ,բերել օրինակներ

Մարմինները մեզ շրջապատող առարկաներն են, իսկ նյութերը կազմված են մարմիններից։ Օրինակ՝ մարմին է մեքենան, աթոռը, հեռախոսը, իսկ նյութեր են ոսկին, պղինձը ապակին։

  1. Պարզ և բարդ նյութեր,բերել օրինակներ

Պարզ նյութրը կազմված է մեկ տարրից, իսկ բարդ նյութը կազմված է մեկից ավելի տարրերից։ 

  1. Ֆիզիկական,քիմիական երևույթներ,բերել օրինակներ

Ֆիզիկական երևույթների ժամանակ  ունենում ագրեգատային վիճակի, ձևի, չափսերի փոփոխություն և չի փոխվում ոչ մի բան և չի առաջանում նոր նյութ, իսկ քիմիականի ժամանակ առաջանում է նոր նյութ։ ԵՎփոխվում է համը, հոտը, գույնը։ Օրինակ մոմի այրվելը, թղթի այրվելը քիմիական երևույթներ են, իսկ մոմի հալվելը, սառույցի հալվելը ֆիզիկական։

  1. Սահմանել մոլեկուլ,ատոմ հասկացողությունները,ատոմի բաղադրությունը

Ատոմը նյութի ամենափոքր մասնիկն է և այն չի կարող բաժանվել, հունարենից թարգմանած նշանակու է անբաժանելի։ Մոլեկուլը կազմված է ատոմներից։  Ատոմները և մոլեկուլները միշտ շարժան մեջ են։

  1. Ինչ ատոմամոլեկուլային տեսության կետեր գիտեք

Ատոմը նյութի ամենա փոքր մասնիկն է: Ատոմը Հունարեն բառ է, որը նշանակում է անբաժանելի: 

  1. Հարաբերական ատոմային,մոլեկուլային զանդված

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը ցույց է տալիս, թե մեկ մոլեկուլի զանգվածը ինչքանով է մեծ ԶԱՄ-ից։ Հարաբերական ատոմային զանգվածը ցույց է տալիս, թե քիմիական տարրը քանի անգամ է մեծ ջրածնի հարաբերական ատոմային զանգվածից։ 

  1. Տարրերի առաջին դասակարգումը,ինչպես է ստեղծվել պարբերական համակարգը

 

  1. Պարբերություններ,ինչ է ցույց տալիս պարբերության համարը

Պարբերությունը դա տարրերի հորիզոնական շարքերն են։ Պարբերության նշանը ցույց է տալիս թե քանի էլեկտրոնային շերտ ունի այդ տարրը։ 

  1. Կարգաթիվ,ինչ է ցույց տալիս տարրի կարգաթիվը

Կարգաթիվը ցույց է տալիս, թե քանի հատ պրոտոն և էլեկտրոն ունի այդ տարրը։

  1. Խմբեր,ենթաղմբեր,ինչ է ցույց տալիս խմբի համարը

Խումբը դա տարրերի ուղղաձիգ շարքն է։ Խումբը ցույց է տալիս, թե քանի էլեկտրոն ունի այդ տարրը իր վերջին շերտում։ 

  1. Տարրի բնութագրումը ըստ պարբերական համակարգի

 

  1. Օքսիդացման աստիճան,վալենտականություն

Օքսիդացման աստիճանը ցույց է տալիս, թե այդ ատոմը քանի տարր է ընդունում կամ կորցնում։

  1. քիմիական կապի տեսակները՝կովալենտ (ոչբևեռայի,բևեռային),իոնային,մետաղական
  2. Քիմիական բանաձև,հաշվարկներ բանաձևվով
  3. Նյութի քանակ,մոլ՝8դաս;
  4. Քիմիական հավասարումներ,քիմիական ռոակցիների տեսակները՝միացման,քայքայման,տեղակալման,փոխանալման՝8դաս;
  5. Բարդ նյութերի դասակարգում՝օքսիդ,թթու,հիմք,աղ՝8դաս;
  6. Քիմիայի օրենքները՝նյութի զանգվածի պահպանման օրենքը,նյութի բաղադրության պահպանման օչենքը՝8դաս;
  7. Հաշվարկներ ըստ քիմիական հավասարումների՝8դաս;