ՀԵՂՈՒԿԻ ԾԱՎԱԼԻ ՉԱՓՈՒՄԸ ՉԱՓԱՆՈԹԻ ՄԻՋՈՑՈՎ

Աշխատանքի նպատակը-Սովորել չափանոթի միջոցով հեղուկի ծավալը և անոթների տարողությունները չափելը

Անհրաժեշտ սարքեր-չափանոթ, ջրով լցված բաժակ, ոչ մեծ սրվակ և այլ անոթներ

Աշխատանքի նախապատրաստում-

Որպեսզի մենք որոշենք պինդ մարմինների և հեղուկների ծավալները նախ պարզենք ինչ է ծավալը, ինչ միավորներով է այն չափվում և ինչ գործիքներովենք այն որոշում։

Ծավալը դա մարմինների, հեղուկների գրաված տեղն է։Ծավալի չափման հիմնական միավորը ՄՀ-ում այն խորանարդի ծավալն է, որի բոլոր կողմերը մեկ մետր է։Այդ միավորը անվանում ենք 1մ³։Օգտագործվում է նաև 1դ³,1մ³,1կմ³,1լ³,1մլ³։Պարզելու համար թե 1լ տարողությունը ինչ ծավալ է վերցնենք մեկ լիտրանոց շիշ կամ տարա, բերնեբերան լցնենք ջրով այն դատարկություն 1դ ծավալով տարայի մեջ։

Լաբորատոր աշխատանք.պինդ մարմնի խտության որոշումը

Դաս 21, 22

Թեման.Լաբորատոր աշխատանք.պինդ մարմնի խտության որոշումը

Նպատակը.կարողանալ որոշել հեղուկների և պինդ մարմինների խտությունը

Լրացուցիչ աշխատաանք.կարդալ և ծանոթանալ Է.Ղազարյանի դասագրքից՝էջ 53-ի«Լաբորատոր աշխատանք 2»-ը

ԼուծելԳ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I>>-ից

էջ 31-ից մինչև 37-ը

9. Մարմնի ծավալի որոշումը

Տարբերակ I

1.

2.

2) 100 սմ(3)

3.

4) 800 սմ(3)

4.

4) 800 սմ(3)

Տարբերակ II

1.

1) 10 սմ(3)

2.

2) 490 սմ(3)

3.

4) 800 սմ(3)

4.

4) 800 սմ(3)

Տարբերակ III

1.

2) 10 սմ(3)

2.

2) 54 սմ(3)

3.

1) 81 սմ(3)

4.

 

Տարբերակ IV

1.

1) 10 սմ(3)

2.

2) 60 սմ(3)

3.

1) 90 սմ(3)

4.

2) 35 սմ(3)

10. Մարմնի խտությունը

Տարբերակ I

1.

1) 1մ (3) ծավալով բետոնը 2200 կգ է

2.

16.000/20= 800 կգ/մ(3)

2) 800 կգ/մ(3)

3.

4) 1,25կգ/մ(3)

4.

1) 2,7 գ/սմ(3)

5.

2) 0,9 գ/սմ(3)

Տարբերակ II

1.

3) p, m, v

2.

1) 1 մ(3) ծավալով սառույցի զանգվածը 900 կգ է:

3.

1) 800 կգ/մ(3)

4.

3) 0,71 գ/սմ(3)

5.

3) 4 գ/սմ(3)

Տարբերակ III

1.

1) p=m/v

2.

1) 1 կգ զանգվածով կերոսինը զբաղեցնում է 800 մ(3) ծավալ:

3.

4) 800 կգ/մ(3)

4.

2) 10,5 գ/սմ(3)

5.

4) 2,5 գ/սմ(3)

Տարբերակ IV

1.

3) միավոր ծավալի զանգվածը

2.

1) 1 մ(3) ծավալով օդի զանգվածը 1 ,290 կգ

3.

4) 80 կգ/մ(3)

4.

2) 11,3 գ/սմ(3)

5.

4) 900 գ/սմ(3)

11. Պինդ մարմնի խտության որոշումը

Տարբերակ I

1.

2) 10 սմ(3)

2.

5) 80 սմ(3)

3.

1) 10 սմ(3)

4.

2) 7,0 գ/սմ(3)

Տարբերակ II

1.

3) 20 սմ(3)

2.

3) 140 սմ(3)

3.

4) 20 սմ(3)

4.

1) 8,5 գ/սմ(3)

Տարբերակ III

1.

1) 25 սմ(3)

2.

2) 125 սմ(3)

3.

3) 50 սմ(3)

Տարբերակ IV

1.

3) 25 սմ(3)

2.

3) 150 սմ(3)

3.

3) 50 սմ(3)

4.

3) 8,9 գ/սմ(3)

12. Մարմնի զանգվածի և ծավալի որոշումը խտության միջոցով

Տարբերակ I

1.

2) ճենապակե

2.

2) 1800 տ

3.

4) 5000 մ(3)

Ցանկալի է տանը պատրաստել տեսանյութ

Հեղուկի ,կանոնավոր և անկանոն ձև ունեցող մարմինների ծավալների որոշումը չափանոթի միջոցով

Դաս 19,20

Թեման.Հեղուկի ,կանոնավոր և անկանոն ձև ունեցող մարմինների ծավալների որոշումը չափանոթի միջոցով:

Լաբորատոր աշխատանքներ.

Սեղանին դրված չափիչ սարքերի  բաժանման արժեքի և չափման սխալի որոշում:

Հեղուկի ծավալիև մի քանի տարաների տարողականության,պինդ մարմինների  ծավալերի որոշումը չափանոթի միջոցով:

Փորձեր՝ինչ տարողություն է 1լ,և 1մլ

Քննարկվող հարցեր.

1.Ինչ է ծավալը

2.Ինչ միավորներով է չափվում ծավալը(հիմնական և օգտագործվող)

3.Ինչ էր 1լ-ը,1մլ-ը(արտահայտել դմ3-ով,մ -ով,սմ3-ով)

4.Ինչ է տարողականությունը

5.Ինչպես պետք է որոշել  կանոնավոր և անկանոն ձև ունեցող մարմինների ծավալները

Կարդալ ,ծանոթանալ

Է.Ղազարյանի դասագրքից՝էջ 17-ի«Լաբորատոր աշխատանք 1»-ը

Լրացուցիչ առաջադրանք

Ձեզ հետ բերեք տարբեր տարողությամբ սրվակներ,անկանոն և կանոնավոր ձև ունեցող պինդ մարմիններ,որպեսզի չափենք նրանց տարողությունները և ծավալները:

1.Որոշեք ձեր տան սենյակային և բժշկական ջերմաչափերի բաժանման արժեքները և գրանցեք ցուցմունքները

5

2.Տանը չափաժապավենով չափեք ձեր ճաշասենյակի լայնությունն,երկարությունը և  հաշվեք սենյակի մակերեսը:

Երկարությունը նշանակեք  a -տառով,

Լայնությունը՝   b- տառով

մակերեսը ՝S -տառով

S= 380×500= 19.000(2)

Լուծել նշված էջերի խնդիրները

Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I>>-ից

էջ 29-ից մինչև էջ 30-ը

Տարբերակ IV

1.

Մարմնի շարժման արագությունը կփոքրանա, եթե նրա վրա այլ մարմինների ազդեցությունը դադարի:

Պատ. 2

2.

2) երկրորդ դեպքում

3.

Պատ. 4

4.

0,035 տ=35 կգ

Պատ. 3

5.

0,35 կգ= 350 գ

Պատ. 4

6.

350 գ=0,35 կգ

Պատ. 1

Տարբերակ I

1.

2) 100 մլ

8.

2) 2 մլ

9.

4) 76 մլ

Տարբերակ II

10.

3) 250 մլ

11.

2) 2 մլ

12.

2) 165 մլ

Տարբերակ III

13.

2) 100 մլ

14.

2) 5 մլ

15.

1) 60 մլ

Տարբերակ IV

16.

1) 1000 մլ

17.

4) 50 մլ

18.

3) 940 մլ

Մարմնի զանգված: Զանգվածի միավորումը

Մարմնի իներտության քանակական չափը կոչվում է մարմնի զանգված: Զանգվածը ֆիզիկական մեծություն է նշանակվում է m(էմ) տառով: Զանգվածի հիմնական միավորը ՄՀ-ում պլատինի և իրիդիումի համաձուլվածքից պատրաստված գլանի չափանմուշի զանգվածն է, որը  անվանվել է 1կգ:  Չափման գործիքներն են կշռաքարերի հավաքածուն և կշեռքները:

կշռաքարերի հավաքածու

90204A0A-57D4-4B22-BF31-5EB84F91F957

կշեռքները

8F20C94A-9FCE-4296-8953-B9C5FCC5599C606F5A1F-547C-4204-9EFC-BF2C0206D105

 

Մարմնի փոխազդեցությունը ու մարմնի զանգվածը

Փորձ 1

Ունենք մեկ սայլակ, որի դիմաց առաձգական թիթեղ է ամրացած, սայլակը գտնվում է, սեղանի նկատմամբ գտնվում է դադարի վիճկում: Այժմ ճկել թիթեղը, և թելով կապում:Թելը այրելուց հետո թիթեղը ուղվեց  և վերադարձավ իր սկզբնական դիրքին, իսկ սայլակը մնաց դադարի վիճակում սեղանի նկատմամաբ:

Եզրքկացություն

Միայնակ մարմինները ինքնուրույն չեն կարող շարժվել:

Փորձ 2

Նույն սայլակի առաձգական թիթեղը ճկում ենք  կապոմ ենք թելով: Կապեցինք թելը սայլակը դրեցինք պատի մոտ, այրեցինք թելը, թիթեղը ուղվելով հարվածեցպատին և հետ շարժվեց:

Եզրակացություն

Սայլակը ազդեց պատի վրա և պատնել իր հերթին ազդեց սայլակի վրա: Մարմինները իրար վրա փոխադարձ ձևով ազդում են սայլակի թիթեղով պատի հետ, իսկ պատը սայլակի հետ:

Փորձ 3

Դրեցինք նույնատիպ սայլակ այրեցինք թելը: Թիթեղը վերադառնալով իր դիրքին հարվածեց երկու սայլակին: Իրարից հեռվացանք: Նույնատիպ սայլակներկ դեպքում մ մարմնի միյուսի վրա նույնն է:

Եզրակացություն

1.Այս երեք փորձերից ես հասկացա, միայնակ մարմինը երբեք ինքը իրեն չի շարժվում:

2. Եթե կա երկու մարմին ապա կա փոխազդեցություն:

Դիտումների և փորձերի միջոցով: Ի տարբերություն դիտումների` փորձերը հնարավորություն են տալիս նույն պայմաններում բազմիցս կրկնելու ուսումնասիրող երևույթը և հատուկ սարքերով կատարելու համապատախան չափումներ: Փորձի արցունքնեերի վերլուծման վրա արվում են եզրհանգումներ: Երևույթի բացատրելու համար արվում է նախ որոշակի ենթադրություն այսինքն առաջադրվում է վարկած` կամ ընդունված է ասել վարկած: Ընդանրացնելով բնության երևույթների մասին դիտումների և փորձերի միջոցով ստացած տվյալները գիտնականնները հայտնաբերում են օրենքներ, որոնք բացահայտում են բնության տարբեր երևույթների միջև կապերը բացատրում դրանց պատճառները

6.Ինչ է  ֆիզիկական տես ությունը

7.Ֆիզիկական մեծությունների չափումներ,չափումների դերը գիտության մեջ

8..Ինչ է նշանակում չափելոորևէ ֆիզիկական մեծություն:

9.Երկարության հիմնական և այլ  միավորները:Չափման գործիք

10.Ինչ չափիչ   սարքեր    եք ճանաչում: Թվարկեք

11.Այդ սարքերը ինչ ֆիզիկական մեծություններ են չափում

12.Ինչ է չափիչ սարքի սանդղակ

13.Որն է չափիչ սարքի չափման սահմանը

14.Ինչն են անվանում սանդղակի բաժամնման արժեք

15.Ինչից է կախված չափման սխալը

16.Որն է կոչվում ուղղակի և որը ՝անուղղակի չափում