ՈՐՈՇԻՉ

ՈՐՈՇԻՉ

Գտիր ընդգծված բառի լրացումները (որոշիչ) և դիտարկիր:

Ջրով լվացվեց- : Զուլալ ջրով լվացվեց: Սարերից եկող ջրով լվացվեց: Լվացվեց ջրով, որ ձնհալից էր առաջացել:

Նախադասության մեջ գոյականական անդամի լրացումը (որոշիչը) արտահայտվում է.

  1. Բառ 
  2. Բառակապակցություն 
  3.  Նախադասություն

Նախադասության գոյականական անդամին ավելացրու երեք տեսակի որոշիչ:

  • Ծաղիկներն օրորվում էին:

1․ Հոտավետ ծաղիկները օրորվում էին։

2․  Ծաղիկները, որ բերվել էին Հոլանդիայից օրորվում  էին։

3․  Խանոիթում ցուցադրված ծաղիկները օրորվում էին։

  • Դամբարանից զարմացած դուրս եկան:

1․ Եգիպտական դամբարանից զարմացած դուրս եկան։

2․Նոր հայտնաբերված դամբարանից զարմացած դուրս եկան

3․ Դամբարանից, որը կառուցվել է Սովետական ՄԻության կողմից զարմացած դուրս եկան

  • Ուշադիր հետևում էինք անցորդին:

1․ Ուշադիր հետևում էինք բարձրահասկ անցորդին։

2․Ուշադիր հետևում էինք շուրջ բոլորը զննող անցորդին։

3․ Ուշադիր հետևում էինք անցորդին,  որը զարմանալի շարժումներ էր անում։

  • Աշխատում էր կավով:

1․ Քանդակագործը ախատում էր կպչուն կավով։

2․ Աշխատում էր Արարատյան դաշտից բերված կավով։

3․ Վարպեը աշխատում էր կավով, որը բերել էին Արցախից։

  • Ընկերոջից նեղացել է:

1․ Հարազատ ընկերոջից նեղացել է։

2․  Քսանհինգ տարվա  ընկերոջից նեղացել է։

3․ Ընկերոջից, որին շատ էր սիրում նեղացել է

Որոշիչի կետադրությունը:

Սրտաբուխ ձայնը ուշքի բերեց նրան: – Ձայնը սրտաբուխ ուշքի բերեց նրան:

Սրտաբուխ, մտերիմ  ձայնը ուշքի բերեց նրան: – Ձայնը՝ սրտաբուխ, մտերիմ,  ուշքի բերեց նրան:

Գարնան երեկոյի նման գգվող մի ժպիտ թառել էր դեմքին: – Մի ժպիտ՝ գարնան երեկոյի նման գգվող,  թառել էր դեմքին:

Հեռագիրը, որ բերել էին գիշերը, բոլորին զայրացրեց:

Կետադրիր:

    • Զվարթ, կատակաբան ընկերս շուրջն էր հավաքել բոլոր հյուրերին:
    • Կանաչազարդ դաշտավայրը՝ ցողված վաղորդյան մարգարիտներով, վառվում էր ծիածանի ամենանուրբ գույներով:
    • Մայրամուտին ծովը՝ շառագույն ու հանդարտ, հանկարծ ալեկոծվեց:
    • Ուսից կախված էր լեփ-լեցուն զինվորական մի պայուսակ՝ բոլորովին նոր, չօգտագործված:
    • Զանգը, որ կարկաչուն ու հստակ ձայնը գլուխն էր գցել, բոլորին հավաքում էր եկեղեցում:
    • Ծաղիկը, որ արևի հետ բարձրացնում էր գլուխը, դաշտում կարծես միակն էր:
    • Անտառային հավերժահարսի նման մի աղջիկ հանկարծ փայտահատին մոտեցավ:
    • Մի աղջիկ՝ խուճապահար թռչունի նման, դուրս թռավ անտառից:
    • Մի օր սուրճի արևելյան յուրօրինակ սպասք էր գնել՝ փոքրիկ բաժակներով, ոսկեօծ սրճամանով:
    • Նրա հիասթափությունը մատնում էին աչքերը, որոնք զրկվել էին կենսական փայլից:

 

Ավելացրու որոշիչներ՝ ուղղորդվելով կետադրությամբ:

  • Ձյունապատ, վեհ լեռների ստվերները, գորշ, ծածկել էին դաշտերը՝ ծաղկուն, հիասքանչ:

Ստորոգյալ

ՊԱՐԶ ԵՎ ԲԱՂԱԴՐՅԱԼ ՍՏՈՐՈԳՅԱԼ

Նախադասություններում ընդգծիր ենթակաները, դրանց վերագրված հատկանիշները (ստորոգյալները):

  • Երկնքում կուտակված թուխպերը ցրվեցին:
  • Արցախը Մեծ Հայքի նահանգներից տասներորդն էր:
  • Ես ձեզանից չեմ պահանջում ոչ զորք, ոչ զենք:
  • Երիտասարդի նյարդերն անասելի լարվում էին:
  • Քարափների գլխին աճել էր մի մենավոր ընկուզենի:
  • Նրա տեսածը անապատային խաբկանք էր:
  • Նրա հայրը դու ես:
  • Հարևան սենյակում հավաքվեք:
  • Ձյան փաթիլները խնձորենու ճերմակ ծաղկաթերթեր են:
  • Աղջա հետ զրուցելու ամենահարմար պահը հիմա էր:

Ըստ այդ հատկանիշների բովանդակության՝ բաժանիր երկու խմբի:

Նշիր դրանց տարբերությունը:

Առաջին խմբում որոշիր ստորոգյալի եղանակը, ժամանակը, դեմքը, թիվը: Երկրորդ խմբում որոշիր, թե ստորոգյալի մաս կազմող բառը ինչ խոսքի մաս է:

Ընտրիր ճիշտ տարբերակը:

  • Այն ստորոգյալը, որը կազմված է բայով/այլ խոսքի մասով, կոչվում է պարզ ստորոգյալ:
  • Այն ստորոգյալը, որը կազմված է բայով/այլ խոսքի մասով, կոչվում է բաղադրյալ ստորոգյալ:

Մեկ ստորոգյալ ունեցող նախադասությունները կոչվում են պարզ նախադասություններ: Մեկից ավելի ստորոգյալ ունեցող նախադասությունները կոչվում են բարդ նախադասություններ:

Որոշիր՝ նախադասությունը պարզ է, թե բարդ:

  • Դրսում քամին դադարեց, սկսեց ձյուն տեղալ:– բարդ նախադասութուն է
  • Սրթսրթալով տեղավորվեցինք մի փոքր անձավում:-պարզ նախադասություն է
  • Երեխաները ծառից խոշոր, բայց խակ սալոր էին քաղել:-պարզ նախադասությու է
  • Շրջակայքում փայտ չկար, որ խարույկ վառեինք:-բարդ նախադասություն է
  • Մինչև լույս կդիմանանք ու մեր որսը լուսաբացին կշարունակենք– բարդ նախադասություն է 
  • Աստծո հրամանով սարերն իրար են մոտեցել, լիճը հասցրել են մինչև երկինք և ազատել վիշապից:– բարդ նախադասություն է
  • Երեխաների ճիշտ դաստիարակությունն ամեն ընտանիքի առաջնային խնդիրն է:– պարզ ախադասություն է 

Ստորոգյալի կետադրությունը:

  • Սուրենը վազում է, թռչկոտում է: – Սուրենը վազում է, թռչկոտում:
  • Սուրենը վազում է, Արեգը թռչկոտում է: – Սուրենը վազում է, Արեգը՝ թռչկոտում:
  • Արևը շողում է, ծաղիկները բուրում են, առվակը քչքչում է, ծառերը բողբոջում են: – Արևը շողում է, ծաղիկները՝ բուրում, առվակը՝ քչքչում, ծառերը՝ բողբոջում:
  • Անտառը դատարկվում է ու չորանում: – Անտառը դատարկվում է, ու ծառերը չորանում են:

Կետադրիր, եթե անհրաժեշտ է:

  • Թագավոր ընտրվելուց հետո բնավորությունն անմիջապես փոխեց, հպարտացավ:
  • Շուտով բոլորը հիասթափվեցին, մի խումբ ծաղիկներ նրա դեմ ընբոստացան:
  • Իր տեղից իսկույն ելավ ու աթոռ առաջարկեց:
  • Համեցեք խնձոր անուշ արեք, օրը շոգ է, ծարավ կլինեք:
  • Հրավերը շնորհակալությամբ ընդունեցի, և ձիս կանգնեց ծառի տակ:
  • Սիսակն ընտանիքից էր բաժանվում ,Միսակը՝ այգուց:
  • Հակոբ ապոր խնձորենիներն աճում էին, ու դրանց հետ աճում էր նաև որդին:
  • Եզան մեջքն ուղիղ էր, ետևի մասը մի քիչ` տափակ, վիզը հաստ էր, գլուխը` դիք:
  • Զօր ու գիշեր երկինքը ցողում է, և հողը խոնավ է:
  • Հայացքը գցել էր մի կետի, ու սիրտը արագ բաբախում էր:
  • Այստեղ ծաղիկների հոտն էր բռնել, և մի քիչ այն կողմ աղբանոցի` հոտը:

Ենթակա

Պարզ համառոտ և պարզ ընդարձակ նախադասություններ

Նախադասության մեջ թող միայն ամենակարևոր տեղեկություն հաղորդող բառերը:

  1. Ձյան վրա ես նշմարեցի փոքրիկ սև կետեր:
  2. Էլի նուրբ թափանցիկ ծաղիկներով ներկվել էին դեղձենիները:
  3. Մարդու աչքը մի բուռ հողով կկշտանա:
  4. Մանուկ օրերից ես մի առանձին սեր ունեմ դեպի ծեր, ալևոր մարդիկ:
  5. Նրա գլուխը շարունակ դողում էր հասած արևածաղկի պես:

Անվանիր նախնական և վերջնական նախադասությունները:

նախնական-

վերջնական-ընդարձակ

Ինչպիսի, ում, որ, ինչը, ինչով, ինչից, ինչքան, ինչպես, երբ, որտեղ, ուր, ինչու հարցերին պատասխանող լրացումներ ավելացրու նախադասության գլխավոր անդամներին:

  1. Կատուն բռնում է: Գեղեցիկ կատուն մկանը բռնում էր ։
  2. Քամին փչեց: Ուժեղ քամին փչեց կեսօրին։
  3. Դելֆինները լողում էին: Փոքր դելֆինները լողում էին լողավզանում։
  4. Արահետը ձգվել էր: Երկար արահետները ձգվել էին անտառով ։
  5. Գետերը քանդում են: Գետերը քանդում են բնությունը։

Նկարագրիր նախնական և վերջնական նախադասությունների տարբերությունները:

 

Ընդգծիր ենթականերն ու ստորոգյալները:

  1. Կենսաբանների փորձերից ձանձրացած դելֆինները հացադուլ են հայտարարում:
  2. Օձի թույնը բժշկության մեջ շատ արժեքավոր է:
  3. Գերմանացի մի կոնստրուկտոր մթության մեջ տեսնող և հաչող արհեստական շուն է պատրաստել:
  4. Հնդկաստանի բնակիչները ութ հարյուր լեզվով ու բարբառով են խոսում:
  5. Աղմուկի միջից մեզ էին հասնում օգնության հուսահատ կանչերը:

 

Բաց թողած տեղերում դիր տրված ենթականերից մեկը՝ համաձայնեցնելով ստորոգյալի հետ:

  1. Մի տան պատուհանից ճրագի սպիտակ շողեր երևացին (երևալ):
  2. Գարնան արևոտ օրերը ինձ հիշեցնում են  (հիշեցնել), որ մայիսն է:
  3. Քամին հալածում է (հալածել) մառախուղի թանձր քուլաները:
  4. Ճապոնիայում թողարկվել են (թողարկվել) ծայրին փոքրիկ լամպ ունեցող գրիչներ:
  5. Դելֆինները  բաց ակվարիումից դանդաղ լողում են  (լողալ) դեպի ազատություն:

Քամին, օրեր, դելֆիններ, շող, գրիչներ

Հետևություն արա:

Եզակի ենթակայ հետ դրվում է եզակի ստորոգյալ, հոգնակի ենթակայի հետ դրվում է հոգնակի ստորոգյալ։

Գտիր համաձայնության սխալները:

  • Մի մասը լռում են:

Մի մասը լռում է։

  • Երեմն ընկերոջ հետ գնացին:

Երեբեմն ընկերոջ հետ գնաց։

  • Ընդունվում է պատվերներ:

Ընդվում են պատվերներ։

  • Ամեն մի զինվոր ու հրամանատար իրենց պարտքը պիտի կատարեն:

Ամեն մի զինվոր ու հրամանատար իրենց պարտքը պիտի կատարի։

  • Պահանջվում է վարորդներ:

Պահանջվում են վարորդնե։

 

Ընդգծիր ենթակաները, գտիր ենթակայի կետադրության սկզբունքները՝ վերլուծելով օրինակները:

  • Արևը մի քանի ամիս հորիզոնում չէր երևում:
  • Արևը և լուսինը մի քանի ամիս հորիզոնում չէին երևում:
  • Արևը մի քանի ամիս հորիզոնում չէր երևում և խավարի մեջ էր պահում երկիրը:
  • Արևը մի քանի ամիս հորիզոնում չէր երևում, և բևեռային գիշերներ էին լինում:

Հետևություն արա:

Եթե կա երկու ենթակա և ստորոգյալ դրվում է կետադրական նշան։

Ընդգծիր ենթակաները, ըստ անհրաժեշտության կետադրիր:

  • Լճում ձկների տեսակները շատացել են, և կերի պակաս է նկատվում:
  • Մեր Երկրին ինչ-որ Աստղակերպ կամ փոքր մոլորակ է ընդհարվել:
  • Չղջիկը շատ նուրբ լսողություն ունի:
  • Ամենուրեք բավականաչափ կենդանիներ կային, և մարդիկ չէին մտածում դրանց վերանալու մասին:
  • Ժամանակին հսկաներ են ապրել, և այդ ձորերը, նրանց համար առուներ են եղել:
  • Դու քաջ ես ու անձնվեր և կարդարացնես մեր հույսերը:
  • Մեղուներն ու ճանճերը այդ քիմիական միացությունից չափազանց ագրեսիվ են դառնում:
  • Աշունը շուկան լցրել է մրգերով և անտառները գույներով:
  • Նավի հսկա սուր քիթը ճեղքում էր ջուրը և առաջ սլանում:
  • Վագրը ծառի ետևից մռնչաց և անտառը սարսափեց:

 

Лиса и виноград

Голодная лиса увидела виноградные лозы, висящие на гроздьях, и попыталась наморщить виноград, но не смогла. И уходя, он сказал себе: “Это все еще кислые.”

Поэтому некоторые люди, когда  что-то им не удается, потому что у них нет сил и способностей, возлагают вину на условия.  Эту притчу я очень люблю, и это притча всегда помагает мне. Это притча учит не сдаваться. Всегдо нужно стремится к своей мечте. 

 

Կոմիտասյան օրեր

Այդ հոդված շա հետաքրքիր էր, որովհետև ես իմ համար շատ և շատ նոր բաներ իմացա Կոմիտասի մասին։ Ես հասկացա, որ  Կոմիտասը շատ դաժան կյանք է ունեցել Թուրքիայում։ Ինը տարեկանից ապրել է առանց հոր և մոր, նրան դաստիրակե է նրա ատիկը։ Նա տեսել է ցեասպանությունը ր աչքերով, և դա ծանր հետևանքներ է թողել Կոմիտասի վրա։ Կոմիտասը մահացել է Փարիզում, այնտեղ հայտնվե էր ցեղասպանությունից հետո։

Սեպտեմբերի 23-27

Սեպտեմբերի 23-27
1. Պատրաստվե՛ք  ներկայացնելու «Ազատագրական շարժումները 18-րդ դարի 30-80-ական թվականներին» թեման.
ա/ Խամսայի մելիքություններ
բ/ Հովսեփ Էմին
գ/ Շահամիր Շահամիրյան /բանավոր, դասագիրք, էջ 21-27/.

Առաջադրանք.
1. Ներկայացրե՛ք և համեմատե՛ք Հովսեփ Էմինի և Շահամիր Շահամիրյանի ազատագրական ծրագրերը.

Երկուսի գործնել ինձ դուր եկավ, նրանք նպատակասլաց էին, որովհետև լավ ուսում էին ստանում հատկապես Էմինը: Նա շատ էր երկրներ գնում ուսումնասիրում: Եվ նա Վուլվիչում է ծառայել, դրանից հետո կապեր է ունեցել թագավորների հետ:

2. Հայաստանի ազատագրության ծրագրերից ո՞րն էր առավել իրատեսական և ինչու՞: Արտահայտե՛ք ձեր կարծիքը/գրավոր/.

Բոլորն էլ լավն էին: Բայց ամենա ավը Էմինին էր, որովհետև նա էր քայլեր ձեռնարկում ձգտում: Չնայաց պայքարը վատ ավարտվեց, բայց նա շատ պատրաստված էր:

Սեպտեմբերի 16-20

Սեպտեմբերի 16-20
1. Պատրաստվե՛ք  ներկայացնելու «Զինված պայքարը Արցախում և Սյունիքում» թեման /բանավոր, դասագիրք, էջ 12-20, այլ աղբյուրներ/

Առաջադրանք.
1. Ինչո՞վ ավարտվեց Երևանի պաշտպանությունը: Ի՞նչ նշանակություն ունեցավ այն.

Երևանի պաշարումի ժամանակ, Երևանում ավարտվեց պաշարները և մենք չկարողացանք դիմադրել:Բայց մենք լավ պատրաստվել էինք:

3. Ո՞վ էր Դավիթ Բեկը: Ի՞նչ գիտեք նրա մասին
Նա Սյունիքի ազատագրման ժամանկ օգնել է մեզ և կառավարել է խումբը: Նրա բանակը եղել է շատ ուժեղ, դա նպաստում էր մեր հայրսնիքին:

4. Համեմատե՛ք Արցախի և Սյունիքի զինված պայքարը և դրանց արդյունքները /գրավոր/.
Սյունիքի ազատագրման պայքարում մենք պատրաստված էինք, իսկ Արցախյան պայքարում այդքան էլ ոչ և պարտվեցինք: Սյունիքի պայքարի ժամանակ Դավիթ Բեկի գլխավորությամբ մենք առանձնացանք և պայքարեցինք: