Домошние задания

1.Вставьте предлоги:

 У? Около? Вокруг? После? С? С … до? От … до? Вместо? Для? Из? Из-за? Без?
1. У Александра (Александр) есть друг.
2. Магазин находится около аптеки (аптека).
3. Вокруг дома (дом) нет вокруг цветов (цветы).
4.После лекции (лекция) мы идём домой.
5. С утро (утро) до вечера (вечер) шёл сильный дождь.
6. Вместо (экскурсия) экскурсии я поеду на концерт.
7. Я купила книгу для подруги (подруга).
8. Откуда вы идёте? Я иду из церковьи (церковь), она  с работы (работа).
9. Из-за тебя (ты) я опоздал на автобус.
10. Без деньег (деньги) невозможно жить.
11. От Таллинна (Таллинн) .до Тарту (Тарту) 2 часа езды на поезде.

2. Без? Около? Вокруг? Из? До? От? С? Из-за? У? Для? Вместо?

1.Я перевожу текст без словарья (словарь)..
2. Чай без сахара (сахар) невкусный.
3. Машина остановилась около дома (дом).
4. Дети бегали вокруг стола (стол).
5. Эти спортсмены приехали из России, Германии, Финляндии, Украинии, Кореии и Беларусии (Россия, Германия, Финляндия, Украина, Корея, Беларусь).
6. Люди выходят из театра (театр).
7. От Москви (Москва) до Санкт-Петербурга (Санкт-Петербург) около 649   километров (километр).
8.  С урто (утро) до вечера (вечер) мы работали в библиотеке.
9. Из-за болезньи (болезнь) профессора лекции не было.
10. Отпуск нужен для успешеной работы (успешная работа).
11. У этой женщини (эта женщина) красивый голос.
12. Вместо лекции (лекция) будет экскурсия по музею.
13. Стол стоит около окна (окно).

 

Упражнение 3. Вместо точек поставьте слово  в нужной форме с предлогом.

1.Недавно мой друг был у глазного врача (глазной врач). 2. Мой брат легко достаёт до потолока (потолок). 3. Люди борются за мир (мир) через войну(война). 4. Лейла очень скучает по дому (дом). 5. Я увидел декана через окно автобуса (окно автобуса). 6. Декан регулярно выступает перед студентами (студенты).

Слова для справок: перед, по, через, у, за, до, против.

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվքծ

Մոլեկուլ բառը լատիներեն է և նշանակում է ամենափոքր զանգված: Մոլեկուլներըշատ փոքր են: Դրանք անզեն աչքով հնարավոր չէ տեսնել: Այդ մասնիկները չեներևում նաև օպտիկական մանրադիտակով: Սակայն, ժամանակակից սարքերովհաջողվել է համեմատաբար մեծ մոլեկուլները նկարել:

Մոլեկուլը նյութի այն ամենափոքր մասնիկն է, որը պահպանում է տվյալ նյութի

հիմնական քիմիական հատկությունները: Մոլեկուլները կազմված են ատոմներից:

Նյութը, օրինակ` շաքարը կարելի է մանրացնել, աղալ աղացով, և միևնույնն է,

շաքարի յուրաքանչյուր փոքրիկ հատիկ կազմված կլինի շաքարի մեծաթիվմոլեկուլներից:

Եթե նույնիսկ նյութը մանրացվի մինչև առանձին մոլեկուլների, ինչպես տեղի էունենում շաքարը ջրում լուծելիս, ապա նյութը կշարունակի գոյությունունենալ՝ դրսևորելով իր հատկությունները (դրանում կարելի էհեշտությամբ համոզվել՝ փորձելով համը):

Նշանակում է՝ ինքնուրույն գոյություն ունեցող շաքարի մոլեկուլը դեռևս նյութ է:Եթե մանրացումը շարունակվի, մոլեկուլը կքայքայվի: Իսկ մոլեկուլըքայքայելով, նրանից նույնիսկ մի զույգ ատոմ պոկելով, քայքայում եննաև նյութը: Ճիշտ է, ատոմները չեն անհետանում, պարզապես մտնումեն մի այլ նյութի մոլեկուլի բաղադրության մեջ: Բայց շաքարը որպեսնյութ դադարում է գոյություն ունենալ. այն փոխարկվում է այլ նյութերի:

Մոլեկուլը նյութի քիմիական բաժանելիության վերջին սահմանն է: Օրինակ` ջուր

նյութը գոյություն ունի այնքան ժամանակ, քանի դեռ գոյություն ունի ջրի մոլեկուլը(H2O):

Հենց այդ մոլեկուլը քիմիական ճանապարհով բաժանվում է ջրածին (H2) և թթվածին(O2)պարզ նյութերի մոլեկուլների. ջուր նյութն այլևս դադարում էգոյություն ունենալ.

ջուր = ջրածին + թթվածին

Մոլեկուլներն իրենց հերթին կազմված են ատոմներից, այսինքն, ի տարբերություն

վերջինների, քիմիապես բաժանելի են: Ատոմները տարբեր ձևերով են միանում:Ինչպես այբուբենի տառերով կարելի է կազմել հարյուր հազարավորբառեր, այնպես էլ տարբեր տարրերի ատոմներից կարող են առաջանալմեծ թվով նյութերի մոլեկուլներ կամ բյուրեղներ:

Ջրածնի` գազային պարզ նյութի մոլեկուլները կազմված են ջրածնի երկու ատոմից.

H + H = H2

Նյութի բաղադրությունն արտահայտվում է քիմիական բանաձևով, օրինակ՝ ջրածին

պարզ նյութի քիմիական բանաձևն է H2 : Թիվը, որը բանաձևում գրվում է քիմիական

նշանից ներքև և աջ, անվանվում է ինդեքս: Երկատոմ մոլեկուլ է առաջացնում նաև

թթվածին պարզ նյութը, որի բանաձևն է O2, ազոտը` N2: Ջրի մոլեկուլը կազմված է

ջրածնի երկու և թթվածնի մեկ ատոմից` H2O, ածխաթթու գազի բանաձևն է CO2,

թթվածնի երեք ատոմից առաջանում է օզոն պարզ նյութը` O3:

Քիմիական բանաձևը նյութի բաղադրության պայմանական գրառումն է քիմիական

տարրերի նշանների և ինդեքսների միջոցով:

Քիմիական բանաձևը ցույց է տալիս.

ա) նյութի անվանումը,

բ) այդ նյութի մեկ մոլեկուլը,

գ) նյութի որակական բաղադրությունը. ո՞ր տարրերի ատոմներից է կազմված տվյալնյութը,

դ) նյութի քանակական բաղադրությունը, ի՞նչ զանգվածային հարաբերությամբ ենտարրերը միացած:

Քիմիական բանաձևերը միատեսակ են գրվում աշխարհի բոլոր երկրներում, բայցյուրովի են կարդացվում յուրաքանչյուր լեզվով:

Հարաբերական մոլեկուլային զանգված,ըարրի զանգվածային բաժինների որոշումը:

Նյութի մոլեկուլի, ինչպես և ատոմի, իրական զանգվածը շատ փոքր է: Այդ իսկ

պատճառով ընդունվել է հարաբերական մոլեկուլային զանգված հասկացությունը:

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը նյութի մոլեկուլի զանգվածն է՝ ածխածնային միավորներով արտահայտված:

Այլ կերպ ասած` հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը (Mr) ցույց է տալիս, թե

տվյալ նյութի մեկ մոլեկուլի զանգվածը (m0) քանի անգամ է գերազանցում զանգվածի ատոմային միավորը (ածխածնի ատոմի զանգվածի 1/12-ը), որը, ինչպես գիտեք, 1,66•10-24գ է կամ 1,66•10-27 կգ.

Mr =mo/1,66•10-27 կգ.

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը չափողականություն չունի (հարաբերական թիվ է):

Օրինակ՝ջրի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը գտնելու նպատակով այդ

նյութի մեկ մոլեկուլի զանգվածը բաժանում ենք զանգվածի ատոմային միավորի

վրա (ածխածնի ատոմի զանգվածի 1/12-ին).

Mr(H2O)=2Ar (H)+ Ar (O) =18

-Նշանակում է՝ ջրի մոլեկուլի զանգվածը 18 անգամ մեծ է զանգվածի ատոմային

միավորից:

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը հավասար է նյութի մոլեկուլի

բաղադրության մեջ առկա բոլոր ատոմների հարաբերական ատոմային զանգվածների գումարին`հաշվի առնելով ատոմների թիվը: Ուստի, նյութի քիմիական բանաձևը իմանալով, հեշտությամբ կարող ենք հաշվել այդ նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը: Նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը հաշվելիս նյութի մոլեկուլի բաղադրության մեջ առկա տարրերի հարաբերական ատոմային զանգվածի ու ինդեքսի արտադրյալները պետք է գումարել: Պարզ նյութերի հարաբերական   մոլեկուլային զանգվածը հաշվելու նպատակով համապատասխան տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը բազմապատկում ենք ինդեքսով, օրինակ.

Mr (O2) = 2Ar (O) = 2 • 16 = 32

Mr (H2) = 2Ar (H) = 2 • I = 2

Բարդ նյութերի դեպքում`

Mr (H2 SO4) = 2 Ar (H) + Ar (S) + 4 Ar(O) = 2 • I + 32 + 4•16 = 98

Mr (N2O3) = 2 • Ar (N) + 3 • Ar (O) = 2 .14 + 3 . 16 = 28 + 48 = 76

Mr (KOH) = Ar (K) + Ar (O) + Ar (H) = 39 + 16 + I = 56

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը նյութի հիմնական բնութագրերից է:

Զանգվածային բաժինը ցույց է տալիս, թե տարրի հարաբերական ատոմային

զանգվածի ու ինդեքսի արտադրյալը հարաբերական մոլեկուլային զանգվածի որ

մասն է կազմում:

Հարցեր և վարժություններ

  1. Ինչպիսի՞նեն քիմիական տարրերի զանգվածային հարաբերությունները հետևյալ

բանաձևերով արտահայտվող նյութերում.

ա) CaF2=40+19×2=40+38=78

բ) CH4=12+1×4=12+4=16

գ) CS2=12+32×2=12+64=76

դ) NO=14+16×2=14+32=46

  1. Լրացրե՛ք բաց թողած բառը. մոլեկուլը նյութի այն ամենափոքր մասնիկն է, որը

պահպանում է տվյալ նյութի քիմիական հատկությունները:

  1. Գրե՛ք նյութերի քիմիական բանաձևերը, եթե հայտնի է, որ դրանցբաղադրության մեջ առկա են.

ա) կալիումի երկու և ծծմբի մեկ ատոմ,

K2S

բ) ածխածնի ու թթվածնի մեկական ատոմ:

CO

  1. Հաշվե՛քP2O5, Li2O, Fe3O4 SO3 նյութերի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները:

P2O=31×2+16×5=62+80=142

Li2O=7×2+16=14+16=30

Fe3O=56×3+16×4=168+64=232

SO3=32+16×3=32+48=80

  1. Հաշվե՛ք կալցիումի օքսիդի (CaO) մոլեկուլի զանգվածը (m0, գ), եթե Mr = 56:

Mr=56

Ca=40

O=16

Mr=56/1,66•10-24գ=34

  1. Նատրիումիհիդրօքսիդի մոլեկուլի զանգվածը 6,6445×1023 գ է: Որքա՞ն է այդ նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը:

Mr(NaOH)=22+16+1=39

6,6445×1023/1,66•10-24=4

  1. Գրե՛քհետևյալ նյութերի բանաձևերը.

ա) չհանգած կիր, որի մոլեկուլը կազմված է 1 ատոմ կալցիումից և մեկ ատոմ

թթվածնից

CaO

բ) ծծմբաջրածին, որի մոլեկուլը կազմված է 1 ատոմ ծծմբից և 2 ատոմ ջրածնից-

SO2

Գրե՛ք, թե ինչպես են կարդացվում այդ բանաձևերը.

ա)Կաo  բ) Էսօ երկուս

Հաշվե’ք այդ նյութերի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները

ա)

Mr(CaO)=40+16=56

56/1,66•10-24=34×10-24

բ)

Mr(SO2)=32+32=64

64/1,66•10-24=38,5×10-24

Լեզվաբանական սխալներ

Ոճաբանական սխալներ

Սխալ                                             Ճիշտ

Ես գտնում եմ որ…                                     Կարծում եմ

Գործը արվել է իմ կողմից                        Գործը արել եմ ես։

Մայրիկի կողմից թխված հացը։              Մայրիկի թխած հացը։

ինձ մեկ է                                                    ինձ համար մեկ է

ինձ հետաքրքիր է                                      ինձ համար հետաքրքիր է, ինձ հետաքրքրում է

ինձ հաճելի է                                              ինձ համար հաճելի է, ինձ հաճույք է պատճառում

ինչ-որ բանով ինչ-որ մեկի հետ կիսվել    ինչ-որ բան ինչ-որ մեկի հետ կիսել. բաժնեկցել

ուզում եմ ինչ-որ բան անեմ                    ուզում եմ ինչ-որ բան անել

ուզում ես ինչ-որ բան անես                    ուզում ես ինչ-որ բան անել

ուզում եք ինչ-որ բան անեք                    ուզում եք ինչ-որ բան անել

[վերաբերում է բոլոր դեմքերին, ժամանակներին, եղանակներին, օրինակ՝ կուզեի ինչ-որ բան անեյ]                              բոլոր դեպքերում օգտագործվում է անորոշ դերբայրը